Như sành rượu đã từng chia sẻ về nhà sưu tập Nguyễn Đình Tuấn Việt - danh hiệu loại rượu Rum lâu đời nhất thế giới hiện nay không còn thuộc về Harewood 1780 nữa. Một kỷ lục mới đã được Guinness xác nhận vào ngày 6/3/2024 cho chai Rum Ancienne 1772.
Ngày nay chỉ một cái chuột thì mọi thông tin đều có thể tiếp cận một cách dễ dàng, tuy nhiên vẫn có một số thứ dường như không có chút manh mối nào. Một ví dụ điển hình đó là chai Rhum Ancienne 1722 - không một tài liệu, không một hồ sơ lưu trữ nào ghi nhận sự tồn tại của chai Rum này, cho đến khi cái tên ấy tình cờ hiện xuất hiện trong một lượt tìm kiếm ngẫu nhiên trên Google. Ngoài một bài viết ngắn trên Forbes công bố vào tháng 6/2025 thì hầu như không có thêm bất kỳ thông tin nào khác.
Theo chia sẻ từ ông Việt: "Tôi không tìm kiếm chai rượu Rum này mà chính nó đã tìm đến tôi". Trong giới sưu tầm đặc biệt là rượu mạnh một số chai rượu không bao giờ xuất hiện trên thị trường và không có giá chính thức. Chúng được cất giữ trong những hầm rượu cũ và dường như bị lịch sử lãng quen. Là những người yêu rượu, chúng tôi vừa cảm thấy tiếc nuối vừa tò mò trước những hiện vật giá trị bị che giấu suốt hàng trăm năm. Tuy nhiên, khi một phát hiện như vậy được công nhận, nó tạo nên sự thay đổi mới. Hẳn ai cũng sẽ ngạc nhiên khi nghĩ đến chai Harewood 1780 từng được xem là lâu đời nhất nay chỉ nằm yên trên kệ, phủ đầy bụi thời gian.
Điều làm nên sự khác biệt của chai Rum Ancienne 1772 là trong khi các chai Harewood từng được tìm thấy và bán theo từng lô thì Ancienne dường như chỉ có một chai duy nhất được phát hiện và lưu giữ cho đến ngày nay.
Con số 1772 không chỉ cho thấy loại rượu Rum lâu đời hơn chai trước đó 8 năm tuổi mà còn đưa chúng ta quay ngược thời gian trở về quá khứ thời của vua Louis XV, của cách mạng Mỹ, của họa sĩ Goya và thời đại của thần đồng âm nhạc Mozart. Một giai đoạn lịch sử rực rỡ nhưng cũng khiến chúng ta không khỏi cảm thấy nhỏ bé khi nhìn lại.
Chai Rum Ancienne 1772
Không chỉ được Guinness công nhận là loại rượu Rum lâu đời nhất giới, Ancienne 1722 còn xác lập thêm một kỷ luật khác là chai rượu Rum được bán với mức giá cao nhất từng được trả tại một cuộc đấu giá tư nhân. Chai rượu này đã được bán vào ngày 6/3/2024 tại TP. Hồ Chí Minh với mức giá lên tới 270.000 Euro (tương đương 230.831 bảng Anh hoặc 293.023 đô la Mỹ).
Cũng sẽ có câu hỏi đặt ra rằng: "Làm thế nào một chai rượu cổ như vậy có thể tồn tại đến ngày nay, gần như nguyên vẹn như lúc nó được bán ra hơn hai thế kỷ trước?
Theo ông việc chia sẻ “Việc chai rượu này còn tồn tại đến hôm nay thực sự giống như một phép màu, tôi biết đến sự tồn tại của Ancienne 1772 thông qua những thông tin rời rạc từ một vài nhà sưu tập tại châu Âu.” Như thường thấy trong giới sưu tầm cao cấp, những nhà sưu tập này không bao giờ công khai tiết lộ những gì họ đang sở hữu. Cuối cùng tôi cũng có cơ hội được tiếp cận chai rượu, điều khiến tôi kinh ngạc không chỉ là tuổi đời hơn 253 năm, mà còn là tình trạng bảo quản gần như hoàn hảo: chai thủy tinh vẫn thể hiện rõ tay nghề thủ công tinh xảo của thế kỷ 18, con dấu còn nguyên vẹn và câu chuyện lịch sử của nó đã được gìn giữ, truyền lại qua nhiều thế hệ của gia đình Sabatier…”
Từ năm 1772 đến nay: hơn 250 năm bị quên lãng
Chai rượu độc bản này đã tồn tại qua nhiều thế kỷ nhờ dòng họ Sabatier, một dòng dõi bác sĩ gắn liền với giới trí thức tinh hoa của Pháp cuối thế kỷ 18. Những thông tin còn lại trên phần cổ chai đã giúp xác định rõ hơn danh tính của người sở hữu ban đầu: một thành viên trong gia đình quý tộc mang tên Monsieur B. Sabatier.
Đây là Raphael Bienvenu Sabatier, sinh tại Paris ngày 11/10/1732. Ông trở thành bác sĩ ở tuổi 20 và nhanh chóng thăng tiến lên chức giáo sư giải phẫu học. Ông cũng là bác sĩ phẫu thuật trưởng tại Hotel des Invalides, giáo sư tại Khoa Y học ở Paris, thành viên của Huân chương Bắc đẩu bội tinh và Viện Hàn lâm Pháp cũng như là cố vấn cho Napoléon I. Ông là người giản dị, tiết kiệm, nhân ái và đầy lòng thương cảm đối với người bệnh. Ông qua đời vào ngày 19/7/1972, hưởng thọ 79 tuổi. Ông được an táng tại nghĩa trang Pere-Lachaise ở Paris.
Dưới con mắt của giới tư sản thời bấy giờ, nếm rượu vang không chỉ là thú vui tao nhã mà còn được xem như một hoạt động đúng mực. Raphael Bienvenu Sabatier cũng không ngoại lệ và ông cũng đã cất giữ nhiều loại vang và rượu mạnh quý giá. Trong đó chai rượu Rum Ancienne này nổi bật như một báu vật còn sót lại.
Dưới con mắt của giới tư sản thời bấy giờ, nếm rượu vang không chỉ là thú vui tao nhã mà còn được xem như một hoạt động đúng mực. Raphael Bienvenu Sabatier cũng không ngoại lệ và ông cũng đã cất giữ nhiều loại vang và rượu mạnh quý giá. Trong đó chai rượu Rum Ancienne này nổi bật như một báu vật còn sót lại. Chúng tôi chưa được xem các tài liệu mà ông Viet cẩn thận lưu giữ, nhưng người ta nói rằng Tiến sĩ Sabatier có niềm đam mê với rượu mạnh, đặc biệt là rượu Rum. Sau khi ông qua đời, bộ sưu tập rượu được truyền lại qua nhiều thế hệ, trước khi thuộc về một số nhà sưu tập - điều được minh chứng rõ ràng qua tình trạng gần như hoàn hảo của chai rượu hiện còn.
Việc lần theo chính xác nguồn gốc của chai Rum này đến nay vẫn là điều bất khả thi. Đáng tiếc là không có thêm thông tin xác thực nào được ghi nhận, dù người ta có thể suy đoáN rằng nó xuất xứ từ vùng Tây Ấn thuộc Pháp, dựa trên tên gọi “Ancienne” (Cổ). Tuy nhiên, tất cả vẫn chỉ dừng lại ở mức giả thuyết…
Quan sát kỹ chai rượu, có thể cảm nhận rõ sự khéo léo của các nghệ nhân xưa: dáng chai đơn giản, nhãn viết tay tinh tế, lớp niêm phong nứt vỡ và nhãn kim loại hoen gỉ – tất cả càng làm tăng vẻ cổ điển và bí ẩn. Việc tìm thấy một phiên bản đơn lẻ của loại Rum lâu đời nhất thế giới đã là điều hiếm hoi. Vì vậy, việc phiên bản có mặt tại Việt Nam là một vinh dự lớn.
